الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

63

اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )

ملائكه شد مسلماً بر سائر موجوداتى كه اين آگاهى را ندارند ، تفوّق و برترى دارد . 3 - درجات قرب به خدا متناسب با درجات معرفت است : . . . يَرْفَعِ اللهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَات : ( اگر به دستورات الهى عمل كنيد ) « خداوند كسانى را كه از ميان شما ايمان آورده‌اند ، و آنها كه از علم بهره دارند ، به درجات عظيمى بالا مىبرد . » « 1 » در آغاز اين آيه سخن از چند دستور اخلاقى درباره آداب مجلس است ، و به دنبال آن درجات عالمان و مؤمنان را در پيشگاه خداوند به عنوان نتيجه و پاداش كسانى كه به اين دستورات عمل كنند ، ذكر مىكند . « درجات » جمع « درجه » به معنى پله‌هائى است كه به طرف بالا مىرود ، و در مقابل « دركات » جمع « دركه » به معنى پله‌هائى است كه رو به پائين مىرود مانند پله‌هاى سرداب ، تعبير « درجات » به صورت « نكره » اشاره‌اى به عظمت ايندرجات و جمع بودن آن شايد اشاره‌اى به تفاوت ميان عالمان در اين درجات باشد . در تفسير « الميزان » آمده كه : از اين آيه استفاده مىشود كه مؤمنان دو گروهند : « مؤمنان عالم » و « مؤمنان غيرعالم » و مؤمنان عالم برترند ، سپس به آيه هَلْ يَسْتَوِى الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ : « آيا كسانى كه مىدانند با كسانى كه نمىدانند يكسانند » ، « 2 » استناد كرده است . در روايتى از اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) مىخوانيم : « انَّ الثّوابَ بِقَدْر العَقْل » : « پاداش هر كس به اندازه عقل ( و دانش ) او است » . « 3 » هر چه تعقل انسان عالمانه‌تر و آگاهانه‌تر باشد ، ثواب عملش بيشتر است . 4 - انبياء ( عليهم السلام ) خواهان علم بيشترند .

--> ( 1 ) . سوره مجادله ، آيه 11 . ( 2 ) . سوره زمر ، آيه 9 . ( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحه 84 . .